پیروزی یا شکست در فرهنگ عاشورایی

بیش از1376 سال از شهادت حضرت سیدالشهداء علیه السلام و یاران باوفایش مى‏گذرد; پیوسته در طول این تاریخ این سئوال مطرح بوده و هست كه آیا حسین بن على علیه السلام در این قیام و مبارزه پیروز شد یا شكست‏ خورد؟

واژه پیروزى در لغت

واژه فوز و فاز به معناى پیروزى آمده است. در كتاب مروز بعدت راغب ذكر شده است:

«الفوز الظفر بالخیر»  پیروزى، دست‏یافتن به خوبى است.

و حضرت على علیه السلام هنگامى كه ضربت به فرق مباركش اصابت كرد، فرمود:

«فزت و رب الكعبة‏» یعنى، به خداى كعبه سوگند كه پیروز شدم.

«ان الله اشترى من المؤمنین... و ذلك هو الفوز العظیم‏»  خداوند از مؤمنان تهیهه است... و این است رستگارى بزرگ.

در زیارت اول ماه رجب آمده است:

«فزتم و الله فوزا عظیما» به خدا سوگند به رستگارى بزرگ، دست‏یافتید.

خطاب به شهداى كربلا آمده است:

«اشهد انكم الشهداء و السعداء و انكم الفائزون‏»  شهادت مى‏دهم كه به راستى شما شهید و سعید هستید و به راستى شما رستگار هستید.

پیروزى مردان خدا در قرآن

«كتب الله لاغلبن انا و رسلى‏»  خداوند چنین مقرر داشته كه من و رسولانم پیروز مى‏شویم.

لام و نون تاكید ثقلیه، نشانه قطعى و حتمى بودن پیروزى خداوند و رسولانش است.

«فان حزب الله هم الغالبون‏»  حزب خدا پیروز است.

در همه جبهه‏ها حزب الله پیروز است.

«و ان جندنا لهم الغالبون‏»  و لشكر ما پیروز است.

پیروزى در فرهنگ اسلام مفهوم پیروزى در فرهنگ اسلام با پیروزى در فرهنگ‏هاى دیگر متفاوت است:

1- شهادت، اسارت و صدمه دیدن در راه انجام وظیفه، پیروزى است;

«و من یقاتل فى سبیل‏الله فیقتل او یغلب فسوف نؤتیه اجرا عظیما»  و آن‏كس كه در راه خدا پیكار كند و كشته شود یا پیروز گردد، پاداش بزرگى به او خواهیم داد.

«قال الحسین علیه السلام : اما و الله انى لارجو ان یكون خیرا ما اراد له ربنا قتلنا او ظفرنا»  به خدا سوگند من امیدوارم آن‏چه خدا براى ما خواسته است‏سرانجام نیك داشته باشد، كشته شویم یا پیروز گردیم.

2- رسیدن به هدف حتى با شهادت، پیروزى است. هدف امام علیه السلام در قیام عاشورا، معرفى چهره كثیف یزید بود كه در لباس جانشینى پیامبر  قصد نابودى اسلام و احیاى جاهلیت را در سر داشت; كه به آن رسید و علاوه بر این، امام علیه السلام مكتب خونین ضد استبداد و ستم را پایه‏گذارى كرد كه تا قیامت موجب بقاء، عظمت و حفظ اسلام و فرهنگ تشیع گردید.

3- گاهى پیروزى دفعى و كوتاه مدت حاصل نمى‏شود; بلكه آثار آن در دراز مدت ظاهر مى‏شود; چنانكه حضرت امام خمینى"ره" در قیام 15 خرداد، پیروز نشد; لكن زمینه آگاهى و رشد جامعه را فراهم كرد كه به پیروزى 22 بهمن سال 1357 منجر شد.

4- دشمنان در قیام كربلا به هیچ یك از اهداف خود نرسیدند. از جمله اهداف دشمنان اسلام، نابودى اسلام، احیاى جاهلیت، سركوب همه حركتهاى ضد استبداد، اعلام روز عاشورا به عنوان عید، فتح و پیروزى و به فراموشى سپردن خاندان پیامبر صلى الله علیه و آله بود.

پیروزى و شكست در روایات

«قال على علیه السلام : ما ظفر من ظفر الاثم به، الغالب بالشر مغلوب‏» 

مغلوبى كه حق با او باشد، پیروز است. 

«قال رسول الله صلى الله علیه و آله : لاتزال طائفة من امتى ظاهرین على الحق لایضرهم من خذلهم حتى یاتى امرالله و هم كذلك‏» پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: همواره دسته‏اى از امت من پشتیبان حق‏اند و دشمن گزندى به آنان نمى‏رساند تا امر خدا فرا رسد و باز هم ایشان پشتیبان حق‏اند.

پیروزى در سخنان سالار شهیدان

هنگامى كه حضرت تصمیم گرفت كه از مدینه حركت كند، كاغذى خواست و روى آن خطاب به بنى‏هاشم نوشت:

«بسم‏الله‏الرحمن الرحیم من الحسین بن على‏بن ابى‏طالب الى بنى‏هاشم اما فانه من لحق بى منكم استشهد و من تخلف لم یبلغ الفتح‏»  به نام خداوند بخشنده مهربان از حسین بن على بن ابى‏ طالب علیه السلام : به بنى‏ هاشم: آگاه باشید كه هر كس با من بیاید شهید خواهد شد و هر كس نیاید به فتح و پیروزى دست نخواهد یافت.

«قال الحسین علیه السلام : لیس الموت فى سبیل العز الا حیاة خالدة و لیست الحیاة مع الذل الا الموت الذى لاحیاة معه‏»  حسین علیه السلام : مرگ در راه عزت، زندگى جاودان است و زندگى با ذلت مرگى است كه حیات در آن راه ندارد.

«قال الحسین علیه السلام : و ان نغلب فغیر مغلبینا»  امام فرمودند: و اگر مغلوب شدیم، ما شكست ناپذیریم.

پیروزى در رجز علمدار كربلا

«لا ارهب الموت اذ الموت رقا»  از مرگ هراسى ندارم زیرا مرگ تكامل است.

پیروزى خون بر شمشیر

ابراهیم بن طلحه در مدینه از حضرت على‏بن الحسین علیه السلام پرسید: چه كسى در این واقعه پیروز شد؟ فرمود: هنگام اذان معلوم مى‏شود:

«اذا دخل وقت الصلاة فاذن و اقم تعرف من غلب‏» وقتى هنگام نماز رسید اذان و اقامه بگو، آن‏گاه پیروز را خواهى شناخت.

سهل بن سعد نقل مى‏كند: سر بریده حضرت ابوالفضل"ع" را بر بالاى نیزه دیدم كه خنده بر لب دارد (یعنى، بر مرگ خنده مى‏زند).